Chào mừng bạn đến với website của Trịnh Hữu Lý

Quý vị chưa đăng nhập hoặc chưa đăng ký làm thành viên, vì vậy chưa thể tải được các tài liệu của Thư viện về máy tính của mình.
Nếu chưa đăng ký, hãy nhấn vào chữ ĐK thành viên ở phía bên trái, hoặc xem phim hướng dẫn tại đây
Nếu đã đăng ký rồi, quý vị có thể đăng nhập ở ngay phía bên trái.

Người dạy một chặng đường thơ chỉ qua...một chữ

Nha_tho_Tran_Nhuan_Minh
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Trịnh Hữu Lý (trang riêng)
Ngày gửi: 21h:59' 01-12-2010
Dung lượng: 2.4 KB
Số lượt tải: 0
Mô tả: Người dạy một chặng đường thơ chỉ qua...một chữ
Năm 1993, bà xã tôi nghỉ hưu, bèn bày một cái bàn ra trước cửa nhà  để bán nước trà chát, mà khách chủ yếu là các bạn thơ hâm hâm của chồng. Tôi cũng không nhớ vào một chiều nào, tháng nào năm 1993, tôi ngồi vẩn vơ ở đó, thì thấy một chiếc xe con màu trắng đỗ xế về phía trái trước cửa nhà và bước xuống là một người đàn ông cao, hơi gầy, trán cao, dáng rất nhanh nhẹn, bước rất hoạt và hơi chúi về phía trước. Ông dừng trước cửa nhà bên cạnh, chung tường với tôi, và nói với ông chủ nhà là đồng chí Vũ Đà, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Ninh vừa nghỉ hưu: "Phiền bác cho tôi hỏi có phải nhà anh Trần Nhuận Minh ở đây không?". Tôi ngồi gần đấy, vội đứng lên ngay: "Tôi đây, kính mời bác vào nhà". "Mình bận - Ông khách nói, giọng nhỏ nhẹ - Mình đọc cái "Đá Cháy" của Minh, có câu thơ: Đi trắng tóc chưa qua miền thơ dại / Yêu làm sao, thăm thẳm gió thu ơi! Mình muốn hỏi, Minh viết là Yêu hay Yên, vì có thể do lỗi morát, chữ n ngửa sẽ thành chữ u là Yêu". Tôi rất nhớ là ông phát âm chữ morát có hơi gió của chữ s ở đằng sau, nên chợt nghĩ người khách này có Tây học. Đoán là ông hơn tuổi, tôi đáp ngay: "Em viết là Yêu". Ông khách nói: "Yêu thì vứt. Yêu hay không Yêu, là thơ của người khác, không phải thơ của Minh. Thơ của Minh là Yên hay không Yên. Thơ của Minh là thơ của các số phận người, không bao giờ Yên vì những va đập của đời sống xã hội và của cả thời đại. Sao lại là Yêu? Yêu với ghét là chuyện của muôn đời, còn Yên hay không Yên mới là hiện thực lớn nhất của thời đại chúng ta ngày hôm nay". Tôi rất cảm động, mời bằng được ông vào nhà. "Mình bận" - Ông nhắc lại, giọng rất nhẹ rồi phẩy tay cũng rất nhẹ một cái và bước lên xe. Xe đi, tôi nhìn theo để ghi nhớ số xe đó và thấy đoạn đối thoại diễn ra rất nhanh, là lạ và hay hay. Đêm ấy, tôi nằm nghĩ và chợt thấy, ý kiến ngẫu hứng của ông khách sâu sắc vô cùng. Tôi chắc là ông đọc bài thơ dài "Đá Cháy" của tôi, in trong tập "Nhà thơ áp tải", Nhà xuất bản Văn học xuất bản lần đầu năm 1989. Tôi nhẩm lại những bài thơ tâm đắc của mình đã viết từ trước tới nay và chợt nhận ra những bài có chiều sâu hơn cả là những bài viết về sự bất bình yên của các số phận người, bởi đất nước mình, người dân nào cũng phải vượt qua biết bao nhiêu là thăng trầm, do chiến tranh, giặc giã và thiên tai. Tôi nghĩ có lẽ đó mới là con đường đi của thơ mình: Viết về nhân dân, với biết bao gian lao vất vả của số phận, không phải một sớm một chiều có thể khắc phục được. Và đấy cũng là sự trung thực của ngòi bút đứng về phía nhân dân: "Viết được một câu thơ trung thực với nhân dân/ Tôi đã đi qua bốn mươi năm bão táp/ Cả xã hội diệt trừ cái ác/ Cái ác vẫn ngang nhiên cười nói giữa đời...".Càng nghĩ đến những lời nói của vị khách, càng thấy ông quả thực là một người thầy dạy mình về nghề. Mình là học trò của nhiều người, trong đó có người rất danh tiếng, nhưng chưa ai dạy mình cụ thể, chân thành và sâu sắc tới mức ấy. Và từ đó, tôi kiên trì hướng thơ mà ông đã chỉ cho. Năm 1999, sang Trung Quốc, thăm một chiến trường có non 80 vạn người chết trong một cuộc giao tranh, với tên tuổi hàng chục vị anh hùng, tôi viết: "Có lắm anh hùng, đất nước bình yên là một điều vĩ đại/ Không cần có lắm anh hùng, đất nước vẫn bình yên còn vĩ đại hơn nhiều...".Về Hà Nội, gặp bạn bè, tôi kể lại và nói là rất biết ơn sự dạy bảo của ông khách và muốn được coi ông là người thầy tinh thần của mình. Lần ấy, tại Hội Nhà văn Việt Nam, tình cờ có nhà văn Lưu Khánh Thơ, cán bộ nghiên cứu của Viện Văn học, chả biết có việc gì qua Văn phòng Hội, nghe tôi kể thế và nói rõ số xe (rất tiếc là bây giờ, tôi không còn nhớ số xe nữa), Lưu Khánh Thơ bỗng kêu lên: "Ô, đấy là xe của Viện em và người anh nói đó chính là ông Lưu Văn Bổng, Viện phó Viện Văn học". Tôi mừng vô cùng. Về Hồng Gai, tôi viết thư cho ông theo địa chỉ Viện Văn học. Tôi nói rằng, tôi đã nghe ông sẽ sửa lại chữ "Yêu" thành chữ "Yên" cho lần tái bản tới, rằng ông đã chỉ cho tôi, để tôi dứt khoát lựa chọn cho mình một hướng đi, rằng một chữ cũng là thầy, câu nói trong dân gian không ngờ lại đúng đến mức tuyệt đối như thế. Ở đây là một chữ, cũng có thể chỉ là một phần ba chữ, nhưng mở ra cho tôi cả một tầm nhìn mà trước đó, tôi có đó, nhưng không ý thức hết được... Không thấy ông trả lời, tôi viết thư thứ hai rồi thư thứ ba, ông đều không trả lời. Tất cả trong vòng hai, ba tháng gì đó rồi thôi không viết nữa, coi như là mình không có duyên để được liên hệ với ông. Tôi có kể cho nhà văn Ngô Vĩnh Bình ở Tạp chí Văn nghệ Quân đội nghe, sau đó, thấy chuyện đó được Ngô Vĩnh Bình viết thành giai thoại với cái tít "Yêu thì vứt", đăng trên tờ báo tuần của Thông tấn xã Việt Nam.Thế rồi, vào dịp một đại lễ nào đó của Hội Nhà văn Việt Nam, tổ chức tại Bảo tàng Hồ Chí Minh, chính ông Lưu Văn Bổng hỏi tôi có về dự không và ông đi tìm tôi. Ông bảo mình nhận được đủ ba thư của Minh nhưng tính mình lười lắm, thường không viết thư cho ai cả. Cảm ơn Minh. Tôi hỏi "Sao bác ở Viện Văn học mà em không biết". Ông bảo: "Mình chuyên về văn học phương Tây, nên anh em ngoài lĩnh vực chuyên môn của mình, mình rất ít quen biết và cũng rất ít quan hệ". Tôi nghĩ mỗi nhà văn ra đời, nhà văn nào cũng có nhiệm vụ phải trả lời qua hệ thống tác phẩm của mình, ít nhất là một câu hỏi nào đó của đời sống xã hội, hoặc của thời đại. Còn tôi? Câu trả lời của tôi là: Xã hội của chúng ta chưa bình yên đâu. Và như thế, bản thông điệp mà suốt đời thơ của tôi, hy vọng gửi đến bạn đọc là "Hãy làm cho cuộc sống của Nhân Dân được bình yên". Hoặc "Hãy vì cuộc sống bình yên của Nhân dân mà hành động!". Quan điểm sáng tác ấy của tôi, bắt nguồn từ nhiều yếu tố của cả một quá trình, nhưng bật lên được thành tư tưởng nghệ thuật, kỳ lạ thay, lại chính từ ông Lưu Văn Bổng.Như vậy, trong chặng đường học hỏi của thơ tôi, người ảnh hưởng nhiều đến thơ tôi, nhất là ở giai đoạn tôi tìm đường, lại chính là nhà nghiên cứu văn học phương Tây của Viện Văn học Việt Nam, Phó giáo sư Lưu Văn Bổng, mà tôi chỉ may mắn được ông chỉ bảo trong khoảng 1-2 phút, trên sân nhà người hàng xóm, khi ông ngẫu nhiên ghé qua...Cho đến bây giờ, tôi cũng chưa hiểu về ông được bao nhiêu. Tôi chỉ biết ông là Phó giáo sư - Tiến sĩ, quê An Nhơn, Bình Định, là Phó viện trưởng Viện Văn học từ năm 1988 đến năm 1996. Tôi có đọc được một số bài viết của ông về lý luận văn học, mà tôi còn nhớ, như: "Tình hình viết văn học sử so sánh ở một số nước...", hay "Một ý kiến nhỏ về cách nhìn mới đối với lý luận văn học..." đăng trên Tạp chí Văn học. Tìm tên ông trong Danh mục các nhà văn hiện đại Việt Nam do Hội Nhà văn xuất bản, không thấy ghi tên ông. Vào hiệu sách nào, tôi cũng ngó qua mảng sách nghiên cứu lý luận hoặc sách về văn học nước ngoài xem có cuốn nào của ông không? Chẳng hiểu vì lẽ gì, đến nay tôi vẫn chưa thấy. Có thể ông đã có sách mà tôi không có duyên gặp chăng?  

                                                    Trần Nhuận Minh

                                                 Văn nghệ CAND 24/11/2010


Số lượt thích: 0 người
 
Gửi ý kiến